Waarom u niet bij één blokje kunt stoppen: PEA, dopamine en het chocolade-effect

U belooft uzelf dat u maar één blokje zult eten. Tien minuten later is de halve reep verdwenen en voelt u zich vreemd genoeg, maar onmiskenbaar beter. Dat is geen gebrek aan wilskracht. Dat zijn uw hersenen, die precies reageren zoals chocolade is samengesteld om ze te laten reageren.

Een perfecte storm, geen enkel trucje

Chocolade is niet verslavend door één magisch ingrediënt. Het werkt omdat het meerdere prikkels die een prettig gevoel geven tegelijk combineert. Suiker en vet samen activeren het dopaminerge „willen”-systeem van de hersenen sterker dan bijna elke andere combinatie van voedingsmiddelen. Dat is een van de redenen waarom chocolade steevast bovenaan de lijst staat van voedingsmiddelen waar mensen naar eigen zeggen het meest naar verlangen (Casperson, Lanza, Albajri, & Nasser, 2019).

Bovendien bevat cacao een kleine dosis anandamide, een verbinding die zich bindt aan dezelfde receptoren in de hersenen als cannabis en een mild, natuurlijk gevoel van rust en genot veroorzaakt — vandaar dat chocolade de bijnaam „geluksstof van de natuur” heeft gekregen (di Tomaso, Beltramo, & Piomelli, 1996).

Maak kennis met PEA, de kleine bougie van de hersenen

Dan is er nog fenylethylamine, oftewel PEA — een natuurlijke verbinding die uw eigen hersenen aanmaken en waarvan chocolade toevallig veel bevat. PEA zet de hersenen ertoe aan meer dopamine vrij te geven, de chemische boodschapper achter motivatie, energie en beloning (Murata et al., 2009). In onderzoeken is een verhoogde PEA-activiteit in verband gebracht met een beter humeur en een energiek gevoel van welzijn (Sabelli & Javaid, 1995).

En nu komt het interessante deel: dopamine zorgt er niet alleen voor dat u zich goed voelt, maar helpt uw hersenen ook om van richting te veranderen. Een hogere dopamineactiviteit wordt in verband gebracht met een betere cognitieve flexibiliteit — de mentale vaardigheid waarmee u tussen ideeën kunt schakelen, zich aan onverwachte wendingen kunt aanpassen of uit een vastgelopen denkpatroon kunt komen (Berry, Shah, & Jagust, 2018). Die kleine prikkel van een stukje chocolade is dus niet alleen genot omwille van het genot; het is een klein maar reëel duwtje in de richting van een scherpere, wendbaardere geest.

De echte beloning: een meetbare boost voor uw welzijn

Dit is niet zomaar een mooie theorie. In een gecontroleerd onderzoek rapporteerden mensen die chocolade met een hoger suikergehalte aten aanzienlijk sterkere gevoelens van welzijn en euforie dan mensen die chocolade met minder suiker aten — een echte, meetbare verbetering van de stemming die op dat moment werd geregistreerd (Casperson et al., 2019). Simpel gezegd: uw hersenen beelden zich die opleving niet in. Ze registreren haar.

De kleine lettertjes

Een eerlijke kanttekening: PEA is kwetsbaar. Een groot deel van wat u binnenkrijgt, wordt tijdens de spijsvertering snel afgebroken, dus een chocoladereep is geen injectiespuit met pure hersenchemie. De echte magie schuilt in het samenspel van het geheel — suiker, vet, anandamide, PEA en het ritueel van iets eten waar u van houdt — en niet in één enkele molecule die op zichzelf werkt.

Waarom dit belangrijk is

De aantrekkingskracht van chocolade is geen ontwerpfout in uw wilskracht. Het is een klein, gelaagd beloningssysteem, gebaseerd op echte neurowetenschap, dat de stemming verbetert, de dopamineactiviteit een zetje geeft en uw denken misschien zelfs wat meer soepelheid kan geven. Geniet van het blokje. Uw hersenen weten al waarom u glimlacht.

Bibliografie

1. Casperson, S. L., Lanza, L., Albajri, E., & Nasser, J. A. (2019). Increasing chocolate's sugar content enhances its psychoactive effects and intake. Nutrients, 11(3), 596.
   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6471517/
2. di Tomaso, E., Beltramo, M., & Piomelli, D. (1996). Brain cannabinoids in chocolate. Nature, 382(6593), 677–678.
   https://www.nature.com/articles/382677a0
3. Murata, M., Katagiri, N., Ishida, K., Abe, K., Ishikawa, M., Utsunomiya, I., Hoshi, K., Miyamoto, K., & Taguchi, K. (2009). Effect of beta-phenylethylamine on extracellular concentrations of dopamine in the nucleus accumbens and prefrontal cortex. Brain Research, 1269, 47–53.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19285043/
4. Sabelli, H. C., & Javaid, J. I. (1995). Phenylethylamine modulation of affect: Therapeutic and diagnostic implications. Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences, 7(1), 6–14.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7711493/
5. Berry, A. S., Shah, V. D., & Jagust, W. J. (2018). The influence of dopamine on cognitive flexibility is mediated by functional connectivity in young but not older adults. Journal of Cognitive Neuroscience, 30(9), 1330–1344.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29791298/

Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Het mag niet worden gebruikt als vervanging voor professioneel medisch advies, een diagnose of een behandeling. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgprofessional als u zich zorgen maakt over uw gezondheid.